FUN FACTS: KESALAHAN-KESALAHAN YANG ANDA MUNGKIN TAK SANGKA ADA DI BAWAH KAEDAH-KAEDAH LALU LINTAS JALAN 1959 (LN 166/59) — Bahagian 1
oleh Muhammad Faiz bin Hasan
Apabila kita menyebut kesalahan lalu lintas, lazimnya yang terlintas di fikiran ialah memandu laju, langgar lampu merah, atau meletak kenderaan di tempat larangan. Namun begitu, tersembunyi di dalam sebuah peraturan lama yang masih berkuat kuasa sehingga hari ini, iaitu Kaedah-Kaedah Lalu Lintas Jalan 1959 (LN 166/59) yang kini dibuat di bawah Akta Pengangkutan Jalan 1987 [Akta 333], terdapat sederet kesalahan yang agak luar biasa. Malah, ada antaranya yang melibatkan kerbau dan basikal. Artikel ini membawa anda menyelongkar beberapa fakta menarik tentang undang-undang ini, bukan sekadar untuk berseronok, tetapi supaya kita lebih sedar betapa luasnya jaringan peraturan yang mengawal apa yang berlaku di atas jalan raya kita.
Bolehkah anda berniaga jual beli di persimpangan jalan?
Jawapannya tidak, dan perkara ini diperuntukkan dengan jelas dalam Kaedah 10A. Di bawah Kaedah 10A(1), tiada sesiapa boleh menjual atau menawarkan untuk menjual apa-apa barang kepada seseorang yang berada di dalam atau di atas sesuatu kenderaan bermotor, sama ada di persimpangan jalan ataupun di atas jalan. Penjual yang mengejar kereta untuk menjual barang di lampu isyarat, sebagai contoh, secara teknikalnya telah melakukan kesalahan di bawah kaedah ini.
Yang menariknya, undang-undang ini tidak hanya menyalahkan penjual. Kaedah 10A(2) turut menyalahkan pembeli. Tiada sesiapa yang berada di dalam atau di atas kenderaan bermotor boleh, ketika berada di persimpangan jalan atau di atas jalan, membeli atau cuba membeli apa-apa barang daripada sesiapa, melainkan kenderaan itu telah diletakkan di tempat letak kenderaan. Jadi, kedua-dua pihak, iaitu penjual dan pembeli, sama-sama boleh terjerat. Kaedah ini dimasukkan kemudian melalui pindaan PU(A) 115/1989, yang menunjukkan ia merupakan satu langkah keselamatan yang sengaja diperkenalkan bagi membendung urus niaga merbahaya di tengah-tengah lalu lintas.
Berapakah umur minimum untuk mengawal kenderaan di jalan raya?
Di bawah Kaedah 11, tiada sesiapa yang berumur bawah dua belas tahun boleh mengawal sesuatu kenderaan di atas jalan, kecuali basikal. Maksudnya, kanak-kanak di bawah 12 tahun memang dibenarkan menunggang basikal, tetapi tidak dibenarkan mengawal kenderaan jenis lain di jalan raya.
Kaedah yang sama turut mengenakan satu syarat yang agak praktikal terhadap penunggang basikal melalui provisonya. Seseorang yang menunggang basikal mestilah duduk di atas tempat duduk (saddle) dan pada masa yang sama mampu mencecah kakinya pada pedal sepanjang putaran pedal itu. Dengan kata lain, jika seorang kanak-kanak terpaksa menunggang basikal yang terlalu besar sehingga kakinya tidak sampai ke pedal, dia sebenarnya telah melanggar kaedah ini. Rasionalnya mudah sahaja, kerana penunggang yang tidak dapat mencapai pedal sememangnya tidak dapat mengawal basikalnya dengan selamat.
Apa yang perlu anda buat sebelum meninggalkan kenderaan?
Kaedah 14 menetapkan apa yang dipanggil quitting vehicle, iaitu meninggalkan kenderaan. Di bawah Kaedah 14(1), tiada sesiapa yang mengawal sesuatu kenderaan bermotor boleh meninggalkan kenderaan itu tanpa, pertama, mematikan enjin, dan kedua, jika kenderaan itu dilengkapi brek yang boleh dipasang, memasang brek itu supaya berkesan menghalang sekurang-kurangnya dua roda (atau, dalam kes kenderaan beroda tiga, satu roda) daripada berpusing. Jadi, tabiat biasa meninggalkan kereta dengan enjin masih hidup, contohnya semasa singgah sekejap di kedai, sebenarnya bertentangan dengan Kaedah 14(1)(a). Terdapat juga pengecualian kecil dalam Kaedah 14(2), iaitu keperluan mematikan enjin tidak terpakai jika enjin itu sedang digunakan untuk menggerakkan mekanisme dalam kenderaan tersebut.
Bolehkah binatang dibawa di jalan raya pada waktu malam?
Inilah antara bahagian yang paling menarik dalam peraturan ini, kerana ia membawa kita ke dunia kerbau, lembu dan kuda. Di bawah Kaedah 23, tiada binatang boleh dipandu atau dihalau di mana-mana jalan atau lorong awam antara pukul 6.45 petang dan 6.45 pagi, melainkan binatang itu berada di bawah jagaan sekurang-kurangnya seorang dewasa yang membawa lampu yang boleh dilihat dari jarak yang munasabah, baik dari arah binatang itu dihalau mahupun dari arah bertentangan. Maksudnya, menghalau seekor kerbau menyeberangi jalan pada waktu malam tanpa orang dewasa dan tanpa lampu merupakan satu kesalahan. Ini satu peruntukan yang amat masuk akal apabila kita bayangkan bahaya seekor binatang besar yang tidak kelihatan di tengah jalan yang gelap.
Peraturan ini tidak berhenti di situ. LN 166/59 mengandungi satu siri kaedah lengkap yang mengawal binatang di jalan raya. Kaedah 24 mengenai kawalan binatang, Kaedah 29 dan Kaedah 30 mengenai bagaimana binatang perlu diikat, Kaedah 31 mengenai bilangan binatang dalam satu kumpulan (konvoi), Kaedah 32 yang masyhur tentang tanduk kerbau, dan Kaedah 33 mengenai pengawasan binatang. Saya akan menghuraikan kaedah-kaedah binatang ini, berserta kesalahan basikal dan kesalahan mencuci kenderaan, dengan lebih lanjut dalam Bahagian 2 artikel ini.
Kesimpulan
Kaedah-Kaedah Lalu Lintas Jalan 1959 mungkin sudah berusia lebih enam dekad, namun ia masih hidup dan masih terpakai. Bermula daripada larangan jual beli di persimpangan jalan, kepada had umur menunggang, kepada kewajipan mematikan enjin, sehinggalah kepada peraturan terperinci tentang membawa binatang pada waktu malam, peraturan ini mengingatkan kita bahawa undang-undang jalan raya merangkumi lebih banyak perkara daripada yang kita sangka. Mengetahui kewujudan kesalahan-kesalahan ini bukan sekadar fakta menarik, malah ia turut membantu kita memahami betapa terperincinya usaha undang-undang dalam menjaga keselamatan semua pengguna jalan. Bahagian 2 nanti akan meneruskan perjalanan ini dengan kaedah-kaedah binatang yang selebihnya, kesalahan menunggang basikal, dan larangan mencuci kenderaan di jalan.
