oleh Muhammad Faiz bin Hasan
Surat Kuasa Wakil (Power of Attorney) ialah dokumen yang memberi kuasa kepada seseorang untuk bertindak bagi pihak anda, contohnya menandatangani dokumen jual beli hartanah ketika anda di luar negara. Tetapi ada satu salah faham besar: ramai menyangka ia boleh digunakan untuk menguruskan harta selepas pemberi meninggal dunia. Artikel ini menjelaskan cara ia berfungsi dan hadnya.
Apa itu Surat Kuasa Wakil?
Surat Kuasa Wakil ialah instrumen di bawah Akta Surat Kuasa Wakil 1949 (Powers of Attorney Act 1949) yang membenarkan pemberi kuasa (donor) melantik seorang penerima kuasa (donee/attorney) untuk melakukan perbuatan undang-undang bagi pihaknya. Penerima kuasa boleh diwakilkan untuk menguruskan apa-apa aset atau hal ehwal, contohnya akaun bank, saham, perniagaan, atau hartanah, asalkan skop pewakilan itu dinyatakan dengan jelas dalam surat kuasa. Skopnya boleh luas (menguruskan pelbagai hal) atau terhad kepada urusan atau aset tertentu sahaja; penerima kuasa hanya boleh bertindak dalam had yang diberikan. Urusan hartanah seperti pindah milik dan jual beli hanyalah salah satu penggunaan yang biasa, bukan satu-satunya.
Bagaimana cara membuat dan mendaftarkannya?
Surat Kuasa Wakil perlu disempurnakan di hadapan dan disahkan (diautentik) oleh salah seorang pihak yang diberi kuasa di bawah Seksyen 3 Akta Surat Kuasa Wakil 1949, iaitu Majistret, Jaksa Pendamai, Pentadbir Tanah, Notari Awam, Pesuruhjaya Sumpah, atau peguam bela dan peguam cara. Jadi pengesahan bukan terhad kepada Pesuruhjaya Sumpah sahaja. Selepas disahkan, tempat ia didepositkan pula bergantung kepada tujuan penggunaan, bukan di mahkamah sahaja. Untuk tujuan am dan pembuktian, ia boleh didepositkan di Mahkamah Tinggi di bawah Seksyen 4 Akta Surat Kuasa Wakil 1949, dan salinan pejabat (office copy) kemudiannya boleh digunakan sebagai bukti kandungan dan deposit surat kuasa itu. Bagi urusan tanah pula, surat kuasa itu perlu didepositkan di pejabat tanah (Pendaftar Hakmilik atau Pentadbir Tanah) di bawah Kanun Tanah Negara sebelum ia boleh digunakan untuk berurusan dengan tanah. Pendaftaran ini penting supaya pihak ketiga seperti pejabat tanah dan bank boleh mengesahkan kesahihan kuasa yang diberikan.
Bila Surat Kuasa Wakil terbatal?
Di bawah Seksyen 5, surat kuasa yang didepositkan kekal berkuat kuasa sehingga notis pembatalan oleh pemberi (atau penyerahan balik oleh penerima) didepositkan, atau apabila pemberi atau penerima meninggal dunia, penerima menjadi tidak siuman, atau pemberi diisytiharkan tidak siuman atau bankrap. Maka surat kuasa bukan dokumen yang kekal selama-lamanya, ia tamat apabila keadaan tertentu berlaku.
Bolehkah ia digunakan untuk menguruskan harta selepas kematian?
Tidak. Inilah salah faham yang paling penting: Surat Kuasa Wakil terbatal secara automatik apabila pemberi meninggal dunia. Oleh itu ia tidak boleh digunakan untuk mentadbir harta pusaka si mati. Selepas kematian, saluran yang betul ialah Geran Probet (jika ada wasiat) atau Surat Kuasa Mentadbir (jika tiada wasiat). Sesiapa yang cuba berurus niaga dengan harta si mati menggunakan surat kuasa lama bertindak tanpa kuasa dan boleh dipertanggungjawabkan.
Apa itu surat kuasa tak boleh batal (irrevocable)?
Dalam keadaan tertentu, surat kuasa yang diberi untuk balasan bernilai atau digandingkan dengan kepentingan (coupled with an interest), contohnya sebagai sebahagian sekuriti pinjaman dalam urusan hartanah, boleh menjadi tak boleh batal dan tidak terjejas oleh kematian, perkahwinan, atau ketidaksiuman pemberi. Memandangkan kesan dan syaratnya teknikal, dapatkan nasihat guaman sebelum menyediakan atau bergantung kepada surat kuasa jenis ini.
Nota: Maklumat ini bersifat pendidikan dan umum sahaja, bukan nasihat guaman untuk kes tertentu. Skop dan kesan surat kuasa bergantung kepada terma dokumen dan fakta urusan.
