oleh Muhammad Faiz bin Hasan
Tidak setiap rawatan yang gagal bermakna ada kecuaian. Tetapi apabila seorang doktor atau hospital gagal memenuhi standard penjagaan yang munasabah dan pesakit tercedera akibatnya, ia mungkin menjadi kecuaian perubatan (medical negligence). Artikel ini menerangkan maksudnya, standard undang-undang terkini, tempoh menuntut, dan dokumen yang perlu anda kumpul.
Apakah maksud kecuaian perubatan?
Kecuaian perubatan ialah satu bentuk kecuaian (negligence) di mana pengamal perubatan gagal memberi penjagaan pada tahap standard yang munasabah, dan kegagalan itu menyebabkan kecederaan atau kerugian kepada pesakit. Ia bukan tentang hasil rawatan yang tidak memuaskan semata-mata, tetapi tentang sama ada standard penjagaan yang sepatutnya telah dilanggar.
Apakah yang perlu dibuktikan?
Untuk berjaya dalam tuntutan kecuaian, tiga elemen perlu dibuktikan: kewajipan berhati-hati (duty of care), iaitu doktor berhutang kewajipan kepada pesakit; pelanggaran kewajipan (breach), iaitu standard penjagaan tidak dipenuhi; dan kerosakan (damage), iaitu kecederaan yang berpunca daripada pelanggaran itu. Ketiga-tiga elemen mesti dipenuhi.
Apakah standard penjagaan yang digunakan?
Undang-undang Malaysia membezakan dua perkara. Bagi diagnosis dan rawatan, mahkamah memakai Ujian Bolam (Bolam Test) sebagaimana diperhalusi oleh Bolitho, iaitu sama ada doktor bertindak mengikut amalan yang diterima oleh satu badan pendapat perubatan yang bertanggungjawab. Bagi kewajipan memberitahu risiko (duty to advise of risk) pula, mahkamah memakai ujian dalam Rogers v Whitaker, sepertimana diterima pakai dalam Foo Fio Na lwn Dr Soo Fook Mun (2007). Pembahagian ini telah dijelaskan dan dimuktamadkan oleh Mahkamah Persekutuan dalam Zulhasnimar lwn Dr Kuppu Velumani (2017) dan disahkan dalam Dr Hari Krishnan lwn Megat Noor Ishak (2018). Maka, Foo Fio Na masih kes penting bagi pendedahan risiko, tetapi standard bagi diagnosis dan rawatan kini ditentukan oleh Ujian Bolam.
Berapa lama tempoh untuk menuntut?
Tempoh had masa (limitation period) bergantung kepada siapa yang anda saman. Bagi hospital atau doktor swasta, tempohnya umumnya 6 tahun di bawah Akta Had Masa 1953. Tetapi bagi hospital kerajaan (atau mana-mana pihak berkuasa awam), tempohnya hanya 3 tahun (36 bulan) di bawah Seksyen 2(a) Akta Perlindungan Pihak Berkuasa Awam 1948 (Public Authorities Protection Act 1948). Tempoh 3 tahun ini bersifat mandatori dan tidak boleh dipendekkan atau dilanjutkan, sepertimana ditegaskan dalam Selvaraju lwn Suruhanjaya Perkhidmatan Awam. Prosedur menyaman kerajaan pula tertakluk kepada Akta Prosiding Kerajaan 1956. Oleh sebab tempoh menyaman hospital kerajaan jauh lebih singkat, sangat penting untuk bertindak awal.
Apakah dokumen awal yang perlu dikumpul?
Sebaik mengesyaki kecuaian, kumpulkan dokumen ini seawal mungkin: laporan perubatan (medical report), ringkasan atau nota discaj (discharge summary / discharge notes), surat rujukan (referral letter), keputusan ujian dan imej (seperti X-ray, CT atau MRI), serta bil dan resit hospital dan resit ubat. Bil dan resit penting untuk membuktikan kos sebenar yang anda tanggung (special damages), manakala rekod perubatan menyokong dakwaan bahawa standard penjagaan telah dilanggar.
Bagaimana cara dapatkan laporan perubatan?
Laporan perubatan dipohon di Jabatan Rekod Perubatan atau Unit Laporan Perubatan hospital berkenaan. Anda perlu mengisi borang permohonan hospital, sertakan salinan kad pengenalan, nota discaj atau bil hospital, dan membayar fi. Di hospital kerajaan, fi laporan perubatan biasa ialah lebih kurang RM40 bagi warganegara (laporan pakar lebih tinggi, mengikut jenis). Di hospital swasta, fi berbeza mengikut hospital, biasanya dari sekitar RM80 hingga beberapa ratus ringgit (laporan pakar boleh mencecah lebih). Tempoh penyediaan biasanya beberapa minggu hingga sebulan dua, bergantung kepada hospital dan jenis laporan. Jika anda menyaman, peguam boleh memohon laporan dan rekod ini bagi pihak anda.
Apa lagi yang perlu saya tahu?
Tuntutan kecuaian perubatan lazimnya memerlukan pendapat pakar perubatan untuk menyokong dakwaan bahawa standard penjagaan telah dilanggar dan kecederaan itu berpunca daripadanya. Memandangkan tempoh had masa boleh menjejaskan tuntutan, terutama terhadap hospital kerajaan, dapatkan nasihat guaman seawal mungkin supaya kekuatan kes dan tempoh menuntut dapat dinilai dengan betul.
Nota: Maklumat ini bersifat pendidikan dan umum sahaja, bukan nasihat guaman atau nasihat perubatan untuk kes tertentu. Setiap kes perlu dinilai berdasarkan faktanya sendiri.
