oleh Muhammad Faiz bin Hasan
Apabila seseorang atau sebuah syarikat berhutang dengan anda tetapi enggan membayar, anda mempunyai hak untuk menuntut hutang (debt recovery) tersebut melalui undang-undang. Kuncinya ialah mengambil langkah yang betul mengikut jumlah hutang, dan bertindak sebelum tempoh had masa tamat. Artikel ini menerangkan pilihan anda secara ringkas.
Apakah bukti hutang yang saya perlukan?
Sebelum apa-apa tindakan, kumpulkan bukti yang menunjukkan wujudnya hutang, seperti perjanjian atau kontrak bertulis, invois, resit atau penyata akaun, mesej, e-mel atau pengakuan hutang, dan rekod pembayaran ansuran jika ada. Bukti yang kukuh memudahkan tuntutan dan meningkatkan peluang anda berjaya.
Apakah peranan Surat Tuntutan (Letter of Demand)?
Langkah pertama yang lazim ialah peguam menghantar Surat Tuntutan kepada penghutang. Surat ini menyatakan jumlah yang terhutang dan memberi tempoh (contohnya 7 atau 14 hari) untuk membayar sebelum tindakan undang-undang diambil. Surat Tuntutan selalunya berkesan dan jauh lebih murah daripada perbicaraan penuh. Ramai penghutang membayar atau mula berunding selepas menerima surat rasmi daripada peguam.
Saluran tuntutan mana yang sesuai untuk saya?
Jika Surat Tuntutan tidak berkesan, saluran seterusnya bergantung kepada jumlah hutang. Bagi Tuntutan Kecil (sehingga RM5,000), ia difailkan sendiri di Mahkamah Majistret; peguam tidak dibenarkan mewakili pihak (kecuali syarikat berdaftar), dan fi failing hanya RM10. Bagi Tuntutan Sivil (melebihi RM5,000), ia difailkan melalui Writ Saman dan Pernyataan Tuntutan di mahkamah mengikut nilai: Mahkamah Majistret untuk sehingga RM100,000; Mahkamah Sesyen untuk RM100,000 hingga RM1,000,000; dan Mahkamah Tinggi untuk melebihi RM1,000,000. Memilih mahkamah yang betul penting untuk mengelak kos terbuang.
Bagaimana Penghakiman Terus boleh menjimatkan masa?
Selepas saman difailkan dan disampaikan, penghutang mempunyai tempoh terhad untuk masukkan kehadiran dan failkan Pembelaan. Jika penghutang tidak menjawab, anda boleh memohon Penghakiman Ingkar. Jika hutang itu jelas dan tiada pembelaan bermerit, anda boleh memohon Penghakiman Terus (Summary Judgment) di bawah Aturan 14 Kaedah-Kaedah Mahkamah 2012, yang menjimatkan banyak masa berbanding perbicaraan penuh.
Bagaimana saya menguatkuasakan penghakiman?
Memperoleh penghakiman hanyalah separuh perjuangan. Anda masih perlu menguatkuasakannya untuk benar-benar mendapat wang anda. Antara kaedahnya ialah Writ Penyitaan dan Penjualan harta penghutang, Perintah Garnishi terhadap akaun bank penghutang, Saman Penghutang Penghakiman (pemeriksaan kemampuan bayar), serta tindakan kebankrapan (jika hutang RM100,000 ke atas) atau penggulungan syarikat. Peguam akan menasihati kaedah yang paling berkesan mengikut keadaan penghutang.
Apakah had masa untuk menuntut hutang?
Tuntutan hutang dan kontrak tertakluk kepada tempoh had masa, iaitu secara amnya enam (6) tahun dari tarikh hutang menjadi kena bayar, menurut Akta Had Masa 1953. Jika anda lewat menuntut melebihi tempoh ini, tuntutan anda boleh dihalang sepenuhnya, walaupun hutang itu sah. Itulah sebab bertindak awal sangat penting. Selain mengelak isu had masa, ia juga memelihara bukti, meningkatkan peluang pemulihan, dan membuka pilihan yang lebih murah seperti Surat Tuntutan dan rundingan sebelum penghutang sempat melupuskan aset.
Nota: Maklumat ini bersifat pendidikan dan umum sahaja, bukan nasihat guaman untuk kes tertentu. Tempoh had masa dan pengiraannya bergantung kepada jenis tuntutan.
